Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση και Αναιμία

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και αναιμία αποτελούν ένα θέμα που συγκεντρώνει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι μία από τις συχνότερες παθήσεις του πεπτικού συστήματος καθώς επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, τόσο σε αναπτυγμένες όσο και σε αναπτυσσόμενες χώρες. Πρόκειται για χρόνια κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από την παλινδρόμηση γαστρικού περιεχομένου προς τον οισοφάγο. Η διαδικασία αυτή προκαλεί ερεθισμό και φλεγμονή του βλεννογόνου.

Τα τελευταία χρόνια ωστόσο, έχει φανεί ότι η νόσος μπορεί να έχει και συστηματικές επιπτώσεις. Μία από αυτές είναι η αναιμία. Πρόκειται για επιπλοκή που συχνά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή. Αυτή η κλινική κατάσταση αφορά κυρίως ασθενείς με χρόνια συμπτώματα ή μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή. Η  κατάσταση αυτήμπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής και τη γενική υγεία.

Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση εμφανίζεται όταν το γαστρικό περιεχόμενο επιστρέφει επανειλημμένα από το στομάχι προς τον οισοφάγο. Η παλινδρόμηση αυτή οφείλεται κυρίως στη δυσλειτουργία του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα, ο οποίος φυσιολογικά εμποδίζει την άνοδο των γαστρικών υγρών. Όταν ο μηχανισμός αυτός αποδυναμώνεται, ο οισοφάγος εκτίθεται για παρατεταμένο χρονικό διάστημα στο γαστρικό οξύ. Η έκθεση αυτή προκαλεί ερεθισμό και φλεγμονή του βλεννογόνου και σε πολλές περιπτώσεις, οδηγεί στην εμφάνιση οισοφαγίτιδας. Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν καούρα, οπισθοστερνικό πόνο και δυσπεψία. Σε χρόνιες μορφές της νόσου, οι αλλοιώσεις μπορεί να γίνουν πιο εκτεταμένες και επίμονες. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται ο κίνδυνος επιπλοκών που δεν περιορίζονται μόνο στο πεπτικό σύστημα, αλλά επηρεάζουν τη συνολική υγεία του ασθενούς.

Τι είναι η αναιμία;

Η αναιμία είναι μια κατάσταση κατά την οποία μειώνεται η αιμοσφαιρίνη ή ο αριθμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων στο αίμα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς. Η συχνότερη μορφή είναι η σιδηροπενική αναιμία , η οποία εμφανίζεται όταν τα αποθέματα σιδήρου στον οργανισμό δεν επαρκούν.

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης, xωρίς αυτόν τα ερυθρά αιμοσφαίρια δεν λειτουργούν σωστά. Η απορρόφηση του σιδήρου γίνεται κυρίως στο ανώτερο λεπτό έντερο, η διαδικασία αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το όξινο περιβάλλον του στομάχου. Όταν η γαστρική οξύτητα μειώνεται, η απορρόφηση διαταράσσεται. Έτσι, καταστάσεις που επηρεάζουν το ανώτερο πεπτικό μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη αναιμίας.

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση και Αναιμία: Επιδημιολογικά δεδομένα

Τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η σχέση μεταξύ γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και αναιμίας αφορά διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.

Σε παιδιά με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση έχει καταγραφεί μέτρια αλλά στατιστικά σημαντική συσχέτιση με αναιμία. Σε σχετική μελέτη, σημαντικό ποσοστό παιδιών με γαστροοισοφαγικη παλινδρόμηση εμφάνιζε χαμηλότερα επίπεδα σιδήρου.

 Στους ενήλικες, η χρόνια διαβρωτική οισοφαγίτιδα αναγνωρίζεται ως σπάνια αλλά υπαρκτή αιτία χρόνιας αναιμίας. Η αιτία σχετίζεται με μικροαιμορραγίες από τον οισοφάγο. Σε ασθενείς με χρόνια νόσο ανωτέρου πεπτικού έχουν καταγραφεί χαμηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης και ερυθροκυττάρων.

Συνολικά, τα δεδομένα δείχνουν ότι η σύνδεση γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και αναιμίας αφορά τόσο παιδιατρικούς όσο και ενήλικους πληθυσμούς. Παρότι η σχέση δεν είναι πάντα έντονη, είναι κλινικά υπαρκτή και αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε χρόνιες μορφές της νόσου.

Πώς η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία;

Η σύνδεση μεταξύ γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και αναιμίας είναι πολυπαραγοντική, δεν οφείλεται σε έναν μόνο μηχανισμό. Αντίθετα, προκύπτει από συνδυασμό παθοφυσιολογικών διεργασιών που δρουν σταδιακά.

Η χρόνια φλεγμονή του οισοφάγου μπορεί να προκαλέσει μικροαιμορραγίες από τον βλεννογόνο οι απώλειες αυτές αίματος  είναι συνήθως μικρές, εξελίσσονται αργά και συχνά δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα. Με την πάροδο του χρόνου όμως, οδηγούν σε σταδιακή εξάντληση των αποθεμάτων σιδήρου.

Παράλληλα, η μείωση της γαστρικής οξύτητας επηρεάζει τη φυσιολογική απορρόφηση του σιδήρου από το έντερο. Σημαντικό ρόλο παίζει και η φαρμακευτική αγωγή. Οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων μειώνουν το όξινο περιβάλλον του στομάχου και έτσι δυσχεραίνεται περαιτέρω η αξιοποίηση του σιδήρου, ιδιαίτερα σε μακροχρόνια χρήση.

Συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν συνύπαρξη των δύο καταστάσεων

Η συνύπαρξη γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και αναιμίας δεν είναι πάντα εύκολα αναγνωρίσιμη. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά σταδιακά και εξελίσσονται αργά. Πολλοί ασθενείς τα αποδίδουν σε καθημερινή κόπωση ή άγχος.

Ενδεικτικά συμπτώματα:

• Επίμονη κόπωση και αίσθημα αδυναμίας, ακόμη και χωρίς έντονη σωματική καταπόνηση.
• Δύσπνοια σε ήπια κόπωση ή κατά τη βάδιση
• Ωχρότητα του δέρματος ή των βλεννογόνων
• Συνεχιζόμενη καούρα ή αίσθημα καύσου στο στήθος.
• Οπισθοστερνικό πόνο που υποτροπιάζει
• Δυσκολία στην κατάποση ή αίσθημα ερεθισμού στον οισοφάγο.

Η συνύπαρξη αυτών των συμπτωμάτων θα πρέπει να αξιολογείται προσεκτικά. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα επιμένουν, μπορεί να υποκρύπτουν συνδυασμό παλινδρόμησης και διαταραχής των επιπέδων σιδήρου. Ιδιαίτερα σε άτομα με γνωστή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η εμφάνιση γενικής αδυναμίας ή δύσπνοιας αποτελεί λόγο περαιτέρω ελέγχου. Η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να συμβάλει σε πιο ολοκληρωμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση.

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση και Αναιμία: Διάγνωση

Η διάγνωση της αναιμίας βασίζεται κυρίως σε αιματολογικές εξετάσεις.

 Ελέγχονται:

• τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης
• ο αριθμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων
• οι δείκτες σιδήρου
• η φερριτίνη (αντανακλά τα αποθέματα σιδήρου στον οργανισμό)

Παράλληλα, η διερεύνηση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης ξεκινά με λεπτομερή καταγραφή των συμπτωμάτων. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις απαιτείται ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού. Στόχος είναι η ανίχνευση οισοφαγίτιδας, διαβρώσεων ή άλλων βλαβών. Ο αποκλεισμός χρόνιας αιμορραγίας είναι κρίσιμος.

Σχετικά με τη φαρμακευτική αγωγή πρέπει να επανεκτιμάται συστηματικά, ειδικά όταν υπάρχει μακροχρόνια χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων. Η αντιμετώπιση δεν περιορίζεται στη χορήγηση σιδήρου. Απαιτείται ολοκληρωμένη προσέγγιση με σωστή ρύθμιση της παλινδρόμησης, ώστε να επιτευχθεί μακροπρόθεσμη αποκατάσταση των επιπέδων σιδήρου.

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν αποτελεί μόνο μια ενοχλητική διαταραχή του πεπτικού συστήματος αλλά μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με συστηματικές επιπτώσεις όπως η αναιμία. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η σωστή ιατρική διερεύνηση είναι καθοριστικής σημασίας για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της κατάστασης.

Εάν παρουσιάζετε επίμονα συμπτώματα παλινδρόμησης, ανεξήγητη κόπωση ή χαμηλά επίπεδα σιδήρου, ο Γενικός Χειρουργός Δημήτριος Γιάλβαλης είναι στη διάθεσή σας για υπεύθυνη αξιολόγηση και εξατομικευμένη καθοδήγηση. Επικοινωνήστε μαζί μας και κλείστε το ραντεβού σας.